Meierijstad heeft een krachtige economie. Dat is goed terug in te zien in de cijfers over het zakelijk vastgoed. De tabel hieronder met gegevens van CBS Statline geeft de WOZ-waarde van de categorie niet-woningen aan in zes ongeveer even grote gemeenten.

Meierijstad heeft in waarde veel meer zakelijk vastgoed dan de vergelijkingsgemeenten. De verschillen zijn zelfs nog iets geflatteerd: Heerlen, Lelystad en in mindere mate Hengelo hebben nogal wat grote bedrijven in de quartaire sector (overheid, zorg, onderwijs). In Meierijstad gaat het hier voor een groter deel om commercieel vastgoed. Overigens is de waarde van zakelijk vastgoed in het overgrote deel van Nederland vrij stabiel. De heftige waardestijging van woningen komen we in het zakelijk vastgoed maar op een paar plaatsen tegen.

Maar die krachtige economie is niet vanzelfsprekend. De opgaven waar de economie voor staat, nemen in omvang en complexiteit toe. Transities op het gebied van energie, klimaat en bedrijfshuisvesting raken bovendien niet alleen het bedrijfsleven, maar alle inwoners en organisaties. Het vraagt een goede samenwerking en een zekere schaalgrootte om deze opgaven effectief aan te pakken.

Het gaat vaak om vragen waar collectieve actie ook nodig is om stappen vooruit te zetten. Denk aan groepscontracten om het elektriciteitsnet ontlasten of aan het ontwikkelen van energyhubs, waar energie gezamenlijk wordt opgewekt, opgeslagen en lokaal wordt gedeeld.

Een goed functionerende arbeidsmarkt is wellicht de belangrijkste vestigingsvoorwaarde voor bedrijven geworden: de beschikbaarheid van jong talent, goede verbindingen, brede welvaart, een levendig en groen woonklimaat. Ook dat is een collectief vraagstuk.

Dit vraagt (te) veel van de bestaande en veelal vrijwillige ondernemerscollectieven. Alleen naar de overheid kijken kan ook niet, het gaat echt om gezamenlijke opgaven, om partnerschap, om slimme samenwerking – ook met maatschappelijke partners – waardoor initiatieven van de grond kunnen komen die de hele gemeenschap ten goede komen.

De energietransitie en binden van jong talent zijn twee grote vestigingsthema’s, maar er zijn er meer, zoals:

• veiligheid en dreiging van ondermijning
• toeristische profilering en streekmarketing
• goede samenwerking met het onderwijs
• centrummanagement en behoud van aantrekkelijke winkelgebieden
• mobiliteit, parkeren, fietsstimulering en bereikbaarheid
• transities in de landbouw en het buitengebied
• parkmanagement op bedrijventerreinen (vergroening, water- en afvalbeheer, energie, en schoon, heel en veilig)

De tijd dat ondernemers vanzelfsprekend lid werden van een ondernemersvereniging en daarnaast actief waren in de wereld van cultuur, sport of onderwijs, ligt achter ons. Dat geldt natuurlijk niet alleen voor ondernemers. Over de hele linie is het voor verenigingen en instellingen (het ‘maatschappelijk middenveld’) moeilijk om genoeg leden, vrijwilligers en middelen te vinden. De afhankelijkheid van overheidssubsidies is vaak groot.

Op veel plekken in het land zijn initiatieven genomen om de zelforganisatie van ondernemers te vergroten. Het inzicht is gegroeid dat die organisatie niet alleen op basis van vrijwilligheid mogelijk is. Er is een structurele voorziening nodig die het mogelijk maakt om echt plannen te realiseren en niet afhankelijk te blijven van goedwillende enkelingen. De meest robuuste wijze om dit te doen is via een gemeentebreed ondernemersfonds. Een ondernemersfonds is een vrije financiële positie in handen van het georganiseerde bedrijfsleven. Iedere eigenaar en gebruiker van zakelijk onroerend goed investeert mee in het fonds naar rato van de omvang van het vastgoed.

Daar komen de collectieve belangen van ondernemers en maatschappelijke instellingen ook samen. Om ambities vorm te geven is collectieve actie nodig, maar daarvoor ontbreken nu vaak mankracht en middelen. En waar collectieve actie tot stand komt (in promotie, belangenbehartiging of projecten) wordt de (financiële) verantwoordelijkheid gedragen door degenen die nog wel lid van een vereniging. Degenen die geen lid zijn, hebben er net zoveel belang bij, maar participeren niet. Om dat free-rider probleem te ondervangen is in vier gevallen in Meierijstad al gekozen voor een BIZ of fonds op basis van reclamebelasting (in drie gevallen voor centrummanagement en op één bedrijventerrein).

Een ondernemersfonds kan dienen als structureel financieringsinstrument om initiatieven te ondersteunen die bijdragen aan zowel economische ontwikkeling als sociale en ruimtelijke leefbaarheid. Niet alleen voor eigen projecten, maar ook cofinanciering te kunnen bieden in grotere projecten met externe (vaak overheids) financiering.