Mogelijke waarde voor kleine kernen
Het onderwijs speelt een sleutelrol in de toekomst van Meierijstad. Dagelijks worden ruim 20.000 jongeren voorbereid op een De kleine kernen van Meierijstad vormen samen het sociale en economische fundament van het buitengebied. Ondernemers spelen daarin een sleutelrol: niet alleen als economische motor, maar ook als verbinder van verenigingen, evenementen en gemeenschapsleven. Tegelijkertijd staat dit ondernemerschap onder druk. Het aantal ondernemers neemt af, sectoren veranderen en de samenhang tussen ondernemers is minder vanzelfsprekend geworden.
Een gemeentebreed ondernemersfonds biedt juist voor de kleine kernen een toekomstgerichte manier om samenhang, ondernemerschap en leefbaarheid te behouden en te versterken. Denk daarbij aan:
- meerjarige investeringen, ondanks klein aantal ondernemers
- verbinding tussen kernen en sectoren
- behoud van voorzieningen en verenigingsleven
- nieuwe economische rollen voor sport, zorg en toerisme
- minder druk op individuele ondernemers
- meer samenhang en toekomstbestendigheid
Voorbeelden
Dorpshub
Lokale ondernemers en horeca werken via een ondernemersfonds samen met zorginstellingen, welzijnsorganisaties, sportverenigingen, dorps- en wijkraden en gemeente.
- Wat houdt het in?
- Combinatie van café/dorpshuis
- Flexwerkplekken
- Zorg- en welzijnsactiviteiten
- Lokale dienstverlening (postpunt, afhaalpunt, kleine winkel)
- Wat is de rol ondernemersfonds?
- Lastig voor bedrijven om alleen te dragen
- Investeringen zijn meerjarig en niet direct rendabel
- Opstart, coördinatie en inrichting
- Wat is de meerwaarde?
- Behoud van voorzieningen in de kern
- Nieuwe ontmoetingsplek
- Extra omzet voor betrokken ondernemers
- Versterking van sociale cohesie
Lokaal voor lokaal
Ondernemers uit kleine kern werken via een ondernemersfonds samen met ondernemersverenigingen, horeca en verenigingen.
- Wat houdt het in?
- lokale inkoop- en afnameafspraken
- lunch- en cateringconcepten vanuit de kern
- sponsoring van dorpsactiviteiten door bedrijven
- gezamenlijke events (open bedrijvendag + dorpsfeest)
- Wat is de rol ondernemersfonds?
- Coördinatie tussen zeer verschillende ondernemers
- Marketing en organisatie kosten tijd
- Procesbegeleiding en communicatie
- Wat is de meerwaarde?
- Extra omzet voor lokale ondernemers
- Nieuwe sponsormiddelen voor verenigingen
- Betere binding tussen bedrijven en kern
Routes en arrangementen
Dorpsondernemers werken via een ondernemersfonds samen met agrariërs, recreatiebedrijven, horeca en toeristische platforms.
- Wat houdt het in?
- Fiets- en wandelroutes langs dorpen
- Dorpsarrangementen (eten, overnachten, beleven)
- Koppeling met agrarische bedrijven en recreatie
- Gezamenlijke promotie
- Wat is de rol ondernemersfonds?
- Routes en promotie vragen structureel onderhoud
- Geen individueel verdienmodel
- Wat is de meerwaarde?
- Meer bezoekers aan kleine kernen
- Extra omzet voor lokale ondernemers
- Betere spreiding van toerisme
Digitale dorpsmarktplaats
Ondernemersverenigingen werken via een ondernemersfonds samen met verenigingen, bewoners en gemeente.
- Wat houdt het in?
- Lokale ondernemers hun aanbod tonen
- Diensten worden gedeeld
- Evenementen en vrijwilligers worden gekoppeld
- “Koop lokaal” wordt gestimuleerd
- Wat is de rol ondernemersfonds?
- Ontwikkeling en beheer van platform zijn structureel
- Individuele ondernemers missen schaal
- Wat is de meerwaarde?
- Zichtbaarheid van lokale ondernemers
- Meer samenwerking binnen de kern
- Lagere drempel voor nieuwe initiatieven
Ondernemen rond vergrijzing
Ondernemersverenigingen werken via een ondernemersfonds samen met zorginstellingen, welzijnsorganisaties en vrijwilligers.
- Wat houdt het in?
- Lokale zorg- en dienstverleningsconcepten
- Combinatie van winkel/horeca met zorgondersteuning
- Dagbesteding en ontmoeting
- Wat is de rol ondernemersfonds?
- Zorginstellingen hebben beperkte investeringsruimte
- Ondernemers dragen maatschappelijk risico
- Wat is de meerwaarde?
- Nieuwe verdienmodellen
- Extra bezoekers overdag
- Betere leefbaarheid voor ouderen
Meerjarige leefbaarheidsprogramma’s per kern
Ondernemersverenigingen werken via een ondernemersfonds samen met dorps- en wijkraden, verenigingen en gemeente.
- Wat houdt het in?
- Leefbaarheidsagenda’s
- Jaarlijkse evenementen
- Kleine infrastructuur (pleinen, verlichting, routing)
- Wat is de rol ondernemersfonds?
- Vrijwillige bijdragen zijn te kwetsbaar
- Continuïteit vereist structurele middelen
- Wat is de meerwaarde?
- Stabiliteit
- Minder afhankelijkheid van enkele ondernemers
- Meer samenhang en trots
Van krimp naar gezamenlijke slagkracht
In en rond veel kleine kernen is het aantal ondernemers de afgelopen jaren fors afgenomen. Dat betreft niet alleen de traditionele dorpsvoorzieningen zoals bakker of slager, maar ook cafés, familiebedrijven aan de rand van de kern en agrarische bedrijven die stoppen of transformeren. Waar nieuwe ondernemers zich vestigen, is de binding met de kern vaak beperkt en speelt beschikbaarheid van locatie een grotere rol dan betrokkenheid bij het dorp. Een gemeentebreed ondernemersfonds bundelt de krachten van ondernemers over kernen en sectoren heen, waardoor ook kleine kernen profiteren van schaal, continuïteit en samenwerking. Deze ontwikkeling maakt het steeds lastiger om:
- gezamenlijke initiatieven te organiseren
- lokale evenementen te financieren
- verenigingen te sponsoren
- de leefbaarheid economisch te ondersteunen
Behoud van ondernemerschap én verenigingsleven
In kleine kernen zijn ondernemers traditioneel de stille motor. In andere gemeenten wordt het ondernemersfonds expliciet ingezet om leefbaarheid in kleine kernen te ondersteunen, juist omdat vrijwillige bijdragen niet meer toereikend zijn.
- dorpsfeesten en evenementen
- sportverenigingen en culturele activiteiten
- maatschappelijke initiatieven
Door het teruglopende aantal ondernemers komt deze rol steeds meer onder druk te staan. Een ondernemersfonds biedt een structurele manier om:
- lokale initiatieven te blijven ondersteunen
- sponsoring en samenwerking breder te organiseren dan één kern
- te voorkomen dat alles op een steeds kleiner aantal schouders terechtkomt
Versterking van ondernemersverenigingen in kleine kernen
In Meierijstad zijn de afgelopen jaren meerdere ondernemersverenigingen in kleine kernen opgeheven of samengevoegd met ondernemersverenigingen in grotere kernen. Dat is begrijpelijk vanuit capaciteit en schaal, maar heeft ook nadelen: minder zichtbaarheid, minder aandacht en minder lokale slagkracht. Het fonds versterkt daarmee niet alleen projecten, maar ook de organisatiekracht van ondernemersvertegenwoordiging in de kleine kernen. Een gemeentebreed ondernemersfonds:
- vergroot het werkgebied van ondernemersverenigingen
- maakt samenwerking tussen kleine en grotere kernen gelijkwaardiger
- biedt professionele ondersteuning en proceskracht
- zorgt voor continuïteit, ook wanneer lokale verenigingen kwetsbaar zijn
Samenwerking over sectoren heen: nieuwe kansen voor kleine kernen
Juist in kleine kernen liggen grote kansen voor samenwerking tussen ondernemers en andere sectoren. Een ondernemersfonds maakt het mogelijk om deze samenwerkingen structureel te organiseren en te financieren, in plaats van afhankelijk te zijn van incidentele inzet of vrijwilligers.
- Zorg & welzijn: lokale dienstverlening, dagbesteding, mantelzorgondersteuning
- Sport: sportaccommodaties als ontmoetingsplek, evenementen, horeca-concepten
- Onderwijs: leerwerkplekken, stages, jonge ondernemers
- Bedrijventerreinen en centra: verbinding tussen werk, wonen en voorzieningen
- Buitengebied: agrarische transitie, recreatie, energie-initiatieven
Vooruitkijken: kleine kernen toekomstbestendig maken
Ondernemers in kleine kernen zijn vaak vooral bezig met vandaag: continuïteit van het bedrijf, personeel, kosten. In andere gemeenten worden ondernemersfondsen juist ingezet om kleine kernen toekomstbestendig te maken via pilots en meerjarige programma’s. Er komen grote ontwikkelingen aan.
- digitalisering en data-gebruik
- energietransitie en netcongestie
- verandering van het buitengebied door stoppende agrariërs
- nieuwe vormen van dienstverlening dichtbij huis
- vergrijzing en veranderende vraag
Een gemeentebreed ondernemersfonds biedt ruimte om nu al te investeren in:
- gezamenlijke digitale oplossingen
- energie- en verduurzamingsprojecten
- herbestemming van vrijkomende locaties
- nieuwe economische functies in kleine kernen
- slimme combinaties van zorg, ondernemen en voorzieningen
Van ‘alles zelf oplossen’ naar samen sterker staan
Ondernemers(verenigingen) in kleine kernen zijn gewend om veel zelf te doen, vaak met beperkte middelen en vrijwilligers. Dat ondernemerschap is krachtig, maar steeds moeilijker vol te houden. Het fonds is geen centralisatie, maar een versterking van lokale kracht via samenwerking. Een gemeentebreed ondernemersfonds:
- neemt niets weg van lokale autonomie
- biedt juist ondersteuning en ontzorging
- maakt grotere en professionelere initiatieven mogelijk
- zorgt dat kleine kernen onderdeel blijven van het grotere geheel van Meierijstad