Leren van succesvolle voorbeelden elders in Nederland

Sinds de oprichting van het eerste gemeentebrede ondernemersfonds in Leiden (2005) is dit model uitgegroeid tot tientallen gemeentebrede fondsen en honderden gebiedsfondsen in Nederland. In deze gemeenten worden ondernemersfondsen actief ingezet voor centrumversterking: van evenementen en marketing tot digitalisering, veiligheid en de transitie van winkel- naar leefgebied. De praktijk laat zien dat ondernemersfondsen centrumorganisaties juist meer strategische slagkracht geven. Diverse voorbeelden laten zien dat centrumgebieden binnen ondernemersfondsen profiteren van:

• structurele financiering voor evenementen, sfeer en promotie
• investeringen in digitale toepassingen zoals bezoekersmonitoring, data-analyse en slimme marketing
• samenwerking met cultuur, onderwijs en toerisme om nieuwe doelgroepen aan te trekken
• meerjarige gebiedsontwikkeling in plaats van losse projecten.

Een integrale centrumaanpak: het centrum als geheel

Bezoekers en inwoners ervaren een centrum niet als een afgebakend winkelgebied, maar als een samenhangend geheel van winkels, horeca, cultuur, wonen, voorzieningen en openbare ruimte. Steeds meer gemeenten spelen hierop in door hun centrumaanpak te verbreden. Deze bredere benadering versterkt de positie van centrummanagement als gebiedsregisseur. Een gemeentebreed ondernemersfonds maakt het mogelijk om:

• het centrum breder te benaderen als volledig functionerend gebied, inclusief aanloopstraten, pleinen en omliggende voorzieningen. Niet alleen een bredere kijk op het “winkel”centrum, maar juist ook verbreding van het totale gebied
• samen te werken met ondernemers en organisaties die direct bijdragen aan de vitaliteit van de kern
• bezoekersstromen beter te spreiden en verblijfskwaliteit te vergroten
• centrumgebieden te verbinden met evenementen, recreatie en toerisme in de hele kern.

Voorbereid zijn op de uitdagingen van morgen

De komende jaren krijgen centrumgebieden te maken met ingrijpende ontwikkelingen. Door structurele middelen ontstaat ruimte voor innovatie en meerjarige planning.

• functiemenging en herbestemming van panden
• groei van wonen in en rond het centrum
• mobiliteits- en logistieke vraagstukken
• verduurzaming en klimaatadaptatie
• toenemende digitalisering en gebruik van data & AI
• personeelstekorten
• veranderende verwachtingen van bezoekers en ondernemers.

Een gemeentebreed ondernemersfonds biedt de mogelijkheid om hier proactief en collectief op in te spelen. Denk aan gezamenlijke investeringen in:

• data-gedreven centrumsturing (bezoekersdata, piekdrukte, routing)
• slimme toepassingen voor parkeren, logistiek en bereikbaarheid
• vergroening en kwaliteitsverbetering van de openbare ruimte
• nieuwe centrumconcepten waarin retail, horeca, cultuur en wonen elkaar versterken

De kracht van het combineren van BIZ en gemeentebreed ondernemersfonds

In steeds meer gemeenten blijkt de combinatie van een BIZ en een gemeentebreed ondernemersfonds een logische en effectieve keuze. Beide instrumenten hebben een eigen karakter en versterken elkaar. De combinatie van BIZ en ondernemersfonds is geen keuze tussen twee systemen, maar een ‘én-én-oplossing’ die past bij moderne centrumgebieden.

• Verschil in schaal en focus De BIZ is bij uitstek geschikt voor concrete, zichtbare en gebiedsgerichte activiteiten binnen het kernwinkelgebied, zoals aankleding, evenementen, promotie en dagelijkse organisatie. Het ondernemersfonds biedt aanvullend een groter trekkingsgebied, gericht op de hele kern. Hierdoor kunnen ook thema’s worden opgepakt die het winkelgebied overstijgen, zoals bereikbaarheid, woning-centrumkoppelingen, centrumoverstijgende marketing en samenwerking met andere sectoren
• Continuïteit en flexibiliteit in middelen Een gemeentebreed ondernemersfonds zorgt voor een stabiele, jaarlijkse financiële basis naast de BIZ. Dit maakt het mogelijk om meerjarig te plannen en te investeren in innovatie, zonder afhankelijk te zijn van één financieringsinstrument of incidentele subsidies
• Verlaging van de BIZ-bijdrage mogelijk Doordat bepaalde activiteiten of nieuwe ambities via het ondernemersfonds kunnen worden gefinancierd, ontstaat ruimte om de BIZ-bijdrage tussentijds te verlagen. Daarmee hoeven BIZ-plichtigen niet meer te betalen dan in de situatie met alleen een BIZ. Tegelijkertijd geldt dat, wanneer bij een stemming voor verlaging van de BIZ-bijdrage de wettelijke drempels niet worden gehaald, de BIZ gewoon blijft bestaan. Het ondernemersfonds vormt daarmee geen risico voor de continuïteit van de BIZ
• Strategische versterking van centrummanagement De combinatie van beide instrumenten vergroot het budget, het netwerk en de inhoudelijke slagkracht van centrummanagementorganisaties. De BIZ blijft het operationele fundament; het ondernemersfonds biedt ruimte voor strategische en toekomstgerichte ontwikkelingen

Nieuwe samenwerkingen vergroten aantrekkingskracht en relevantie

Veel succesvolle centrumgebieden zetten ondernemersfondsen in om samenwerking met andere sectoren structureel te organiseren. Deze samenwerkingen zorgen voor nieuwe bezoekers, meer verblijfstijd en een sterker maatschappelijk draagvlak voor het centrum. Middelen uit verschillende trekkingsgebieden kunnen hierin gecombineerd worden.

• Cultuur: gezamenlijke programmering, festivals, routes en culturele evenementen
• Onderwijs: studentenprogramma’s, stages, pop-upconcepten en innovatieprojecten
• Sport: evenementen, toernooien en arrangementen die bezoekers naar het centrum trekken
• Zorg en welzijn: vitale en toegankelijke centra, ontmoetingsplekken en daginvulling

Helder, transparant en ondernemersgestuurd

Een gemeentebreed ondernemersfonds is een transparant instrument. Voor centrumorganisaties betekent dit: meer rust, meer regie en meer ruimte om te doen waar het écht om gaat — het versterken van het centrum.

• ondernemers bepalen zelf de besteding;
• de gemeente int, maar stuurt niet inhoudelijk;
• middelen zijn vrij inzetbaar binnen afgesproken doelen;
• er ontstaat continuïteit en voorspelbaarheid.