Mogelijke waarde voor de agrarische sector
De agrarische sector vormt al decennialang een van de pijlers onder de economie en leefbaarheid van Meierijstad. Van innovatieve voedselverwerkers en hightech-toeleveranciers tot familiebedrijven die al generaties lang het landschap onderhouden: landbouw is Meierijstad. Tegelijkertijd staat de sector voor grote opgaven, zoals verduurzaming, technologische innovatie en het versterken van de verbinding tussen boer en burger. Een gemeentebreed ondernemersfonds biedt een krachtige, gestructureerde manier om deze transities samen aan te pakken en als regio concurrerend en toekomstbestendig te blijven. Denk daarbij aan:
- meerjarige investeringen in transitie en innovatie
- verbinding met andere sectoren (zorg, onderwijs, bedrijven, cultuur)
- nieuwe verdienmodellen naast primaire productie
- maatschappelijke verankering van agrarisch ondernemerschap
- minder afhankelijkheid van subsidies
- meer regie bij ondernemers zelf.
Voorbeelden
Lokale energie-ecosystemen
Agrarische ondernemers werken via een ondernemersfonds samen met bedrijven op bedrijventerreinen, energiecoöperaties en gemeenten.
- Wat houdt het in?
- gezamenlijke energieopwek (zon, biogas, groen gas)
- netontlasting en opslag
- afname-afspraken met lokale bedrijven
- Wat is de rol ondernemersfonds?
- Voorbereiding, vergunningen en samenwerking kosten veel tijd en geld
- Individuele boeren konden dit niet alleen dragen
- Wat is de meerwaarde?
- Extra inkomsten voor agrariërs
- Lagere energiekosten voor bedrijven
- Snellere energietransitie
Praktijkleren en innovatie
Agrarische ondernemers werken via een ondernemersfonds samen met onderwijs en techniekbedrijven.
- Wat houd het in?
- Programma’s waarin agrarische bedrijven fungeren als leerlocatie
- Programma’s waarin MBO/HBO-studenten werken aan echte vraagstukken
- Programma’s waarin technologiebedrijven meewerken aan innovaties (precisielandbouw, data, robotisering)
- Wat is de rol ondernemersfonds?
- Coördinatie tussen onderwijs, agrariërs en bedrijven
- Investeringen in begeleiding en kennisdeling
- Wat is de meerwaarde?
- Innovatie op het erf
- Jong talent in contact met agrarische sector
- Hogere arbeidsproductiviteit
Korte ketens en lokale markten
Agrarische ondernemers werken via een ondernemersfonds samen met horeca en winkelcentra.
- Wat houdt het in?
- Programma’s voor korte keten-leveringen
- Programma’s voor lokale voedselmarkten
- Programma’s voor seizoensacties en arrangementen
- Programma’s voor gezamenlijke branding (“van hier”)
- Wat is de rol ondernemersfonds?
- Logistiek, marketing en organisatie zijn collectieve kosten
- Geen individueel verdienmodel
- Wat is de meerwaarde?
- Betere prijs voor boeren
- Uniek aanbod voor horeca en winkels
- Sterkere lokale economie
Verdienmodellen in het buitengebied
Agrarische ondernemers werken via een ondernemersfonds samen met toerisme en recreatie.
- Wat houdt het in?
- Boerderij-belevingstrajecten
- Agro-toeristische routes
- Erfgoed- en landschapsprojecten
- Arrangementen met recreatie en horeca ontwikkeld
- Wat is de rol ondernemersfonds?
- Versnipperd aanbod in het buitengebied
- Investeringen in routes, promotie en kwaliteit nodig
- Wat is de meerwaarde?
- Extra inkomsten voor agrariërs
- Meer bezoekers in buitengebied
- Behoud landschap en erfgoed
Zorglandbouw en maatschappelijke functies
Agrarische ondernemers werken via een ondernemersfonds samen met zorginstellingen en welzijnsorganisaties.
- Wat houdt het in?
- Zorgboerderijen
- Dagbesteding
- Herstel- en rustplekken
- Werkplekken voor mensen met afstand tot de arbeidsmarkt
- Wat is de rol ondernemersfonds?
- Zorginstellingen hebben beperkte investeringsruimte
- Agrariërs lopen maatschappelijk risico
- Wat is de meerwaarde?
- Nieuw verdienmodel
- Maatschappelijke betekenis
- Verbinding boer en burger
Leefbaarheid en lokale economie
Agrarische ondernemers werken via een ondernemersfonds samen met de kleine kernen.
- Wat houdt het in?
- Herbestemming van vrijkomende agrarische bebouwing
- Multifunctionele dorpsvoorzieningen
- Lokale energie- of voedselinitiatieven
- Koppeling met kleine ondernemers en verenigingen
- Wat is de rol ondernemersfonds?
- Individuele initiatieven zijn kwetsbaar
- Samenwerking over sectoren vereist organisatiekracht
- Wat is de meerwaarde?
- Behoud van voorzieningen
- Nieuwe functies voor stoppende boeren
- Sterkere dorpsgemeenschap
Landschap, erfgoed en identiteit
Agrarische ondernemers werken via een ondernemersfonds samen met culturele instellingen.
- Wat houdt het in?
- Locatietheater
- Landschapskunst
- Erfgoedroutes
- Culturele evenementen op boerderijen
- Wat is de rol ondernemersfonds?
- Culturele projecten zijn moeilijk structureel te financieren
- Boeren hebben beperkte middelen voor organisatie
- Wat is de meerwaarde?
- Extra inkomsten
- Positief imago voor de sector
- Meer begrip tussen stad en platteland
Collectieve innovatie
Agrarische ondernemers werken via een ondernemersfonds met Data en AI.
- Wat houdt het in?
- Gezamenlijke dataplatforms
- Precisielandbouw
- AI-toepassingen voor planning en opbrengst
- Kennisdeling en training
- Wat is de rol ondernemersfonds?
- Technologie is kostbaar
- Schaal nodig om rendement te halen
- Wat is de meerwaarde?
- Hogere efficiëntie
- Minder milieubelasting
- Toekomstbestendige bedrijfsvoering
Collectieve uitdagingen vragen om collectieve investeringen
De grote transities waar de agrarische sector voor staat – kringlooplandbouw, stikstofreductie, waterbeheer, energietransitie – kunnen individuele ondernemers niet alleen oplossen. Voorbeeld: Het opzetten van een collectief bodemscanprogramma voor Meierijstad, waardoor ondernemers jaarlijks actuele data krijgen en de gemeente tegelijk waardevolle gebiedsinformatie ontvangt. Een ondernemersfonds maakt het mogelijk om:
- gezamenlijke innovatietrajecten te financieren;
- demonstratieprojecten op te zetten rond precisielandbouw, emissiereductie of bodemverbetering;
- gedeelde voorzieningen te ontwikkelen, zoals kennisplatformen of gezamenlijke meetnetwerken.
Vergroten van de economische kracht van Meierijstad
Een ondernemersfonds stimuleert innovatie en versterkt de concurrentiepositie van de regio. De agrarische sector is direct verbonden met sterke clusters in Meierijstad, zoals food, logistiek en techniek. Investeren in de agrarische basis versterkt dus de héle regionale economie. Voorbeeld: Samenwerking tussen agrariërs en lokale technologische bedrijven (zoals in Veghel en omgeving) voor ontwikkeling van nieuwe sensortechnologie of slimme stalsystemen.
Een aantrekkelijk en leefbaar buitengebied behouden
Agrariërs zijn belangrijke beheerders van landschap en biodiversiteit. Het ondernemersfonds biedt middelen voor projecten die bijdragen aan. Voorbeeld: Collectieve investeringen in bloemrijke akkerranden of landschappelijk passende erfbeplanting, waarmee zowel natuurwaarden als de identiteit van Meierijstad worden versterkt.
- landschapsversterking, recreatie en natuurbeheer;
- herstel van biodiversiteit en groene verbindingen;
- verduurzaming van bedrijfsvoering in harmonie met de omgeving.
Sterkere samenwerking tussen gemeente en ondernemers
Een gezamenlijk fonds zorgt voor meer structuur, continuïteit en gelijkwaardigheid in de samenwerking tussen gemeente en sector. Het biedt een platform voor co-creatie en maakt het gemakkelijker om gezamenlijke ambities te realiseren. Voorbeeld: Een jaarlijks innovatieprogramma dat wordt ontwikkeld door een gezamenlijke gemeentelijke-agrarische projectgroep, gekoppeld aan concrete uitdagingen in Meierijstad.
- Gemeente investeert mee in projecten met maatschappelijke meerwaarde.
- Agrariërs krijgen een directe stem bij de prioriteiten en besteding van middelen.
- Besluitvorming wordt efficiënter, transparanter en meer gedragen.
Het fonds versterkt het imago en de sociale verbinding
De maatschappelijke waardering voor boeren staat onder druk. Door gezamenlijk projecten te realiseren die zichtbaar bijdragen aan duurzaamheid, innovatie en leefbaarheid, groeit wederzijds begrip. Het ondernemersfonds kan ook dienen als verbinder in het buitengebied tussen agrarische sector en andere (zakelijke) gebruikers van het buitengebied in gezamenlijke projecten en belangenbehartiging. Voorbeeld: Boer-burgerprojecten zoals open dagen, educatieprogramma’s en korte keten-initiatieven (boerderijwinkels, lokale producten in scholen en zorginstellingen).
Gelijk speelveld en organisatiekracht
In andere sectoren (bijvoorbeeld binnen centrumgebieden) werkt men al jarenlang succesvol met ondernemersfondsen. De agrarische sector in Meierijstad verdient dezelfde krachtige structuur om zich collectief te kunnen organiseren, professionaliseren en profileren.
- Iedereen draagt bij; iedereen profiteert
- Het voorkomt afhankelijkheid van incidentele subsidies
- Er ontstaat structurele organisatiewaarde en continuïteit.
Voorbeelden van bestedingen in Meierijstad
Naast bovengenoemde voorbeelden zijn er nog veel meer voorbeelden hoe agrarische ondernemers (en de sector als geheel) zich kunnen blijven ontwikkelen en een voorname positie in het ondernemersklimaat en de gemeenschap in Meierijstad kunnen behouden:
- Onderzoek naar bredere inzet van groen gas
- Benutting Vrijkomende Agrarische Bebouwing
- Advies bij beëindiging / transitie
- Behoud van goede agrarische gronden
- Aanbod van hier geteelde producten voor scholen / inwoners / bedrijven
- Gezamenlijke inzet van drones
- Structurele samenwerking met onderwijs, zorg, cultuur, sport en andere ondernemers waaruit ook weer nieuwe ideeën en kansen voortkomen
- Kennisbijeenkomsten voor ondernemers in heel Meierijstad over data & AI, leiderschap, arbeidsproductiviteit, …: met en van elkaar leren